Pierwsze programy mające pomagać ludziom w szukaniu pracy pojawiły się w USA tuż po drugiej wojnie światowej, kiedy do kraju wróciły tysiące silnych, zdrowych mężczyzn, dla których nie było żadnego zatrudnienia. Te dość amatorskie jeszcze spotkania z doradcami rozwijały się stopniowo przez ponad trzydzieści lat. Zdaniem większości fachowców profesjonalny outplacement narodził się w Wielkiej Brytanii, na początku lat 80., kiedy władze zdecydowały się na zamknięcie wielu nierentownych kopalń. Skomplikowany, wielostopniowy program pomocy zwalnianym brytyjskim górnikom stał się wzorem dla specjalistów ds. outplacementu na całym świecie.

W Polsce słowo outplacement stało się popularne pod koniec lat 90. Ofiarą dekoniunktury na rynku padło wtedy wiele firm, które musiały rozstawać się nawet z bardzo wartościowymi pracownikami. Okazało się wówczas, że stosując techniki wypracowane blisko 20 lat wcześniej w Wielkiej Brytanii można skutecznie pomóc zwalnianym. Odpowiedzialne firmy zaczęły więc organizować pierwsze Centra Aktywizacji Zawodowej.

CAZ-y są najczęściej rozliczane z efektywności, czyli po prostu z liczby miejsc pracy, które uda się im zdobyć dla zwolnionych pracowników. Jednak szukanie pracy dla podopiecznych nie jest jedynym zadaniem profesjonalnych doradców zawodowych, którzy powinni pracować w każdym Centrum Aktywizacji Zawodowej. Ich obowiązkiem jest także przygotowanie zwolnionych pracowników do życia w nowej rzeczywistości, nauczenie ich sprawnego poruszania się po rynku pracy i umiejętnej autoprezentacji, a przede wszystkim przywrócenie im wiary w siebie. Chodzi więc nie tyle o podarowanie osobie bezrobotnej ryby w postaci nowej pracy, ale o wyposażenie go w wędkę, czyli w narzędzia niezbędne przy szukaniu zatrudnienia.

W zespołach tworzących profesjonalne CAZ-y poza doradcami zawodowymi są zazwyczaj psychologowie, specjaliści ds. rynku i pracy, telemarketerzy, koordynatorzy, pracownicy biura, a czasem także prawnicy. Potrafią oni nie tylko nauczyć pisania życiorysu (CV), czy listów motywacyjnych, ale też pomóc w analizie rynku, dopasować chęci klienta do jego możliwości i uprzedzić o ewentualnych pułapkach czyhających na rynku pracy.

Wiele firm organizuje CAZ-y wyłącznie na bazie istniejących działów kadr. Takie działania zwykle są nieskuteczne. W Centrum Aktywizacji Zawodowej powinni pracować wyspecjalizowani fachowcy. Tylko wtedy szkolenia w CAZ mogą przynosić prawdziwe efekty.

Sukces każdego Centrum Aktywizacji Zawodowej zależy od wielu czynników, takich jak stopień zaangażowania szkolonych osób czy wsparcie władz lokalnych, ale także od sytuacji na lokalnym rynku pracy i ogólnej koniunktury w kraju. W ciągu ostatnich kilku miesięcy specjaliści ds. outplacementu odnotowali niemałe sukcesy.

Przykładem udanych działań Centrów Aktywizacji Zawodowej może być np. Huta Buczek w Sosnowcu, w której zamknięto jeden z wydziałów po czym sfinansowano szkolenie w CAZ dla zwalnianych pracowników. Aż 70 procent z nich znalazło szybko nowe zatrudnienie! Podobnie było w opisywanych przez „Rzeczpospolitą” firmach TNT Express i Navo, w których po szkoleniach pracę znalazło odpowiednio 60 i 70 procent zwolnionych pracowników.