04.04.2014
Dębica obchodzi 75. urodziny!
Firma Oponiarska Dębica S.A. składa hołd twórcom Centralnego Okręgu Przemysłowego oraz Fabryki Gum Jezdnych w Dębicy, dzięki którym polski producent opon jest obecnie jednym z największych i najnowocześniejszych zakładów na świecie
Firma Oponiarska Dębica S.A. składa hołd twórcom Centralnego Okręgu Przemysłowego oraz Fabryki Gum Jezdnych w Dębicy, dzięki którym polski producent opon jest obecnie jednym z największych i najnowocześniejszych zakładów na świecie
4 kwietnia 1939 roku w Dębicy uroczyście otwarto Fabrykę Gum Jezdnych. Nikt wówczas nie przypuszczał, że na nieużytkach rolnych wyrośnie jedna z największych potęg oponiarskich na świecie i zarazem jeden z najnowocześniejszych zakładów produkcyjnych koncernu Goodyear. Wówczas nie udało się rozwinąć skrzydeł. Przyszła wojna, która pokrzyżowała plany. Jednak wkrótce po wojnie zakład się podniósł. Przetrwał plan sześcioletni, „małą stabilizację”, czasy Edwarda Gierka, stan wojenny i trudne lata 80. Przez cały czas produkował i był coraz lepszy. Unowocześniał się i eksportował. Jednak dopiero transformacja lat 90. XX wieku stworzyła mu prawdziwą szansę, którą wykorzystał w pełni. W 1996 roku The Goodyear Tire & Rubber Company nabył większościowy pakiet akcji Dębicy, za który zapłacił ponad 132 mln zł, czyli 55 mln USD i zobowiązał się do zainwestowania w polską firmę 100 mln USD w ciągu 10 lat. W ciągu pierwszych trzech lat – do końca 1998 roku, Goodyear zainwestował w Dębicy 73 mln USD, a do końca 2005 roku nie obiecane 100 mln USD, ale aż 170 mln USD!
Fot. Przemawia Jacek Pryczek, Prezes Zarządu Firmy Oponiarskiej Dębica S.A. (po prawej stronie).
„Firma Oponiarska Dębica S.A. to dziś jeden z największych zakładów tego typu na świecie. W barwach Goodyeara trzeci, a w Europie pierwszy. Daje zatrudnienie niemal 3 tysiącom osób. Co roku do budżetu odprowadza miliony złotych podatków, przynosi zysk i jest jednym z największych polskich eksporterów. To tutaj produkowane są najnowocześniejsze opony HP i UHP marek Goodyear, Dunlop, Fulda, Sava i Dębica, które wysyłamy na cały świat” – powiedział Jacek Pryczek, Prezes Zarządu Firmy Oponiarskiej Dębica S.A.
Fot. Goście uroczystości (od prawej strony) - Minister Krzysztof Król, Kancelaria Prezydenta RP; Minister Grażyna Henclewska, Ministerstwo Gospodarki; Alicja Wosik, Wicewojewoda Podkarpacia; Władysław Ortyl, Marszałek Podkarpacia; Jacek Dymitrowski, Dyrektor Muzeum Regionalnego w Dębicy.
W minionych 20 latach Firma Oponiarska Dębica S.A. i jej strategiczny partner, koncern Goodyear, zainwestowały w Dębicy setki milionów złotych. Ostatnia inwestycja, którą właśnie ukończono, została wdrożona w ramach Specjalnej Strefy Ekonomicznej Euro-Park Mielec, a jej koszt wyniósł około 205 mln złotych. Dzięki niej Firma Oponiarska Dębica S.A. spełnia wymogi techniczne i prawne, określone w dyrektywie Unii Europejskiej w zakresie etykietowania opon. W ten sposób Spółka utrzymuje konkurencyjną pozycję w stosunku do innych producentów opon w Polsce i na świecie. Co więcej, inwestycje pozwoliły rozszerzyć produkcję opon o najwyższych parametrach technicznych High Performance i Ultra High Performance, przeznaczonych do samochodów osobowych osiągających wysokie prędkości oraz opon ograniczających zużycie paliwa i emisję hałasu. W Dębicy wytwarzane są opony o jednych z najwyższych parametrów określonych przez Unię Europejską – m.in. Goodyear EfficientGrip Performance, czy Dunlop Sport BluResponse z kategoriami BA na etykiecie, ale także opony przeznaczone na oryginalne wyposażenie dla takich marek aut, jak: Ford, Opel, Peugeot, Renault, czy Volkswagen.
Fot. Uroczyste przecięcie wstęgi - od lewej strony: Jacek Pryczek, Prezes Zarządu Firmy Oponiarskiej Dębica S.A.; Minister Krzysztof Król, Kancelaria Prezydenta RP; Minister Grażyna Henclewska, Ministerstwo Gospodarki
„Wciąż inwestujemy, ale także wspomagamy społeczność lokalną i pomagamy potrzebującym. Jesteśmy innowacyjni i proekologiczni. Nasza Spółka zdobywa nagrody i wyróżnienia, m.in. zajmuje wysoką pozycję w rankingu polskich marek dziennika ‘Rzeczpospolita’, jest wśród najszybciej rosnących spółek giełdowych magazynu Forbes, czy wśród najlepszych pracodawców Top Employers” – dodał Jacek Pryczek, Prezes Zarządu Firmy Oponiarskiej Dębica S.A.
Fot. Odsłonięcie pomnika w hołdzie twórcom Centralnego Okręgu Przemysłowego i Fabryki Gum Jezdnych w Dębicy
Dzięki tym sukcesom biznesowym, Firma Oponiarska Dębica S.A. może regularnie wspierać lokalną społeczność Dębicy, samorząd, instytucje charytatywne czy organizacje działające na rzecz chorych, niepełnosprawnych i poszkodowanych przez los. W ostatnich latach na pomoc dla chorych, niepełnosprawnych i zagrożonych wykluczeniem, akcje charytatywne, dofinansowania, wsparcie dla zdolnych uczniów, darowizny dla szkół, straży pożarnej, pogotowia oraz policji, przeznaczyła ponad 4 mln zł. Firma Oponiarska Dębica S.A. to również inicjator wielkiego przedsięwzięcia kulturalnego. Już po raz trzeci w ostatnią sobotę sierpnia 2014 roku, odbędzie się w Dębicy GOODFEST, niebiletowany Festiwal młodej muzyki alternatywnej i elektronicznej. Na Stadionie Miejskim w Dębicy wystąpią artyści, którzy wykraczają poza powszechnie obowiązujące trendy muzyczne, oferując wszystkim fanom muzyki nowe obszary doznań. W tym roku zagrają BRODKA, Kaliber 44, Dawid Podsiadło, KAMP!, BOKKA, Fismoll, Stara Rzeka i Rebeka. Dyrektorem artystycznym GOODFESTu jest Filip Berkowicz, twórca tak uznanych festiwali, jak Sacrum Profanum, Misteria Paschalia, Actus Humanus, czy projektu penderecki // greenwood. Partnerami Festiwalu są: Narodowe Centrum Kultury, Instytut Adama Mickiewicza, Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego oraz Urząd Miasta Dębica.
Fot. Jedna z pierwszych opon wyprodukowana w Fabryce Gum Jezdnych w Dębicy w 1939 roku, w towarzystwie (od lewej strony): Stanisław Cieszkowski, Członek Zarządu i Dyrektor ds. Produkcji Firmy Oponiarskiej Dębica S.A.; Minister Krzysztof Król, Kancelaria Prezydenta RP; Minister Grażyna Henclewska, Ministerstwo Gospodarki, Jacek Pryczek, Prezes Zarządu Firmy Oponiarskiej Dębica S.A.; Leszek Cichocki, Członek Zarządu i Dyrektor ds. Finansów Firmy Oponiarskiej Dębica S.A.
Fot. Jedna z pierwszych opon wyprodukowana w Fabryce Gum Jezdnych w Dębicy w 1939 roku, w towarzystwie (od lewej strony): Stanisław Cieszkowski, Członek Zarządu i Dyrektor ds. Produkcji Firmy Oponiarskiej Dębica S.A.; Minister Krzysztof Król, Kancelaria Prezydenta RP; Minister Grażyna Henclewska, Ministerstwo Gospodarki, Jacek Pryczek, Prezes Zarządu Firmy Oponiarskiej Dębica S.A.; Leszek Cichocki, Członek Zarządu i Dyrektor ds. Finansów Firmy Oponiarskiej Dębica S.A.
* * *
Na początku był COP
Historia Firmy Oponiarskiej Dębica jest nierozerwalnie związana z Centralnym Okręgiem Przemysłowym. Dzięki decyzjom z lat 30. XX wieku w Polsce działa dziś jeden z największych zakładów produkcyjnych Goodyeara na świecie.
Był 1937 rok. W obliczu zbrojeń w Europie, polski rząd podejmuje decyzję o budowie Centralnego Okręgu Przemysłowego. W zamyśle ówczesnych władz w południowo-centralnych rejonach kraju ma powstać zaplecze przemysłowe, które zapewni Polsce zwiększenie potencjału ekonomicznego i zbrojeniowego, a także pomoże zmniejszyć bezrobocie, które jest efektem wielkiego kryzysu. To jedno z największych przedsięwzięć ekonomicznych II RP. W latach 1937-39 na budowę COP państwo przeznacza ok. 60 proc. ogółu swoich wydatków inwestycyjnych (łącznie prawie 2,4 mld ówczesnych złotych). Ówczesny wicepremier i minister skarbu Eugeniusz Kwiatkowski jest przekonany, że inwestycja zapewni krajowi pomyślność ekonomiczną na wiele lat do przodu.
Wybór miejsca nie jest przypadkowy. COP powstaje w tzw. „trójkącie bezpieczeństwa”, czyli na terenie Rzeczpospolitej, który znajduje się poza zasięgiem lotnictwa niemieckiego i sowieckiego, dodatkowo zaś osłonięty jest od południa górami. Charakteryzuje się również sporym przeludnieniem agrarnym i bezrobociem, a także sporym areałem nieużytków. Rozwój przemysłu ciężkiego ma rozwiązać ten problem.
Na terenie COP błyskawicznie powstają kolejne zakłady, elektrownie i huty. Jednym z jego elementów od początku miała być filia poznańskiego Stomilu, której zadaniem była produkcja ogumienia dla wojska. Na lokalizację fabryki wskazano Dębicę.
Prace budowlane ruszyły wiosną 1937 roku. W czerwcu 1938 r. przystąpiono do montażu najnowocześniejszych wówczas angielskich maszyn wulkanizacyjnych. W 1939 r. do użytku oddano zaś obiekty o łącznej powierzchni 9,5 tys. m.kw. i kubaturze 73,5 tys. m. sześć. Koszt ich budowy: 300 tys. zł. To był początek…
* * *
Kamienie milowe w historii Firmy Oponiarskiej Dębica S.A.
1. 1939. Skromny start. 30 marca 1939 r. taśmę Fabryki Gum Jezdnych w Dębicy opuszcza pierwsza opona. W fabryce pracowało wówczas 260 robotników, 16 inżynierów i 9 osób administracji. Wytwarzano 350 kompletów ogumienia na dobę.
2. 1939-45. Wielka zawierucha. Rozwój zakładu przerywa wybuch II wojny światowej. Fabryka została przejęta przez Niemców i sprzedana koncernowi Continental. Ten nie był jednak zainteresowany produkcją opon. Na terenie zakładu utworzono warsztat samochodowy, a maszyny wywieziono do Rzeszy. Polacy, którzy pracowali tu przez okres wojny cały czas uprawiali sabotaż – wiedzieli, że remontowane przez nich auta trafiają na front.
3. 1945-53. Odbudowa. Pierwsze lata po wojnie to rewindykacja maszyn i urządzeń, które odnaleziono w 1947 r. Straty wojenne oszacowano na 487 tys. zł. Po niezbędnych remontach wznowiono produkcję opon, a fabryka przeszła w 1949 r. pod zarząd państwowy.
4. 1953-60. Plan sześcioletni, czyli czas rozbudowy. Zakład musiał sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na ogumienie, stąd podjęto decyzję o inwestycjach i zmianie technologii. Zbudowano kilka nowych obiektów (w sumie kilkanaście) i dokupiono maszyn. Wtedy też zakład zyskał oficjalną nazwę „Dębica”. W 1960 r. produkcja w stosunku do 1950 r. zwiększyła się ponad 30-krotnie.
5. 1960-69. Dekada lat 60., czyli nasza mała stabilizacja. To dalszy rozwój fabryki. Powstają kolejne obiekty oraz zaplecze naukowo-badawcze. „Dębica” zaczyna też produkować ogumienie rowerowe i motocyklowe. W 1965 r. udział zakładu w produkcji opon w Polsce wynosi 75 proc. Już wtedy są one eksportowane do 35 państw świata. To tu powstają też koła do „syreny”, a następnie „fiata 125p”.
6. 1970-79. Epoka Gierka. To dla fabryki przełom. Do seryjnej produkcji wchodzą osobowe opony radialne, powstaje kilka dużych wydziałów. Dochodzi do zmiany nazwy na „Stomil”. Prowadzone są badania, padają pierwsze rekordy prędkości osiągane na oponach z Dębicy (stąd późniejsza nazwa gum „Rekord”). To również czas boomu inwestycyjnego i technologicznego. Dzięki temu rusza np. produkcja poszukiwanych przez odbiorców zagranicznych opon bezdętkowych. W 1979 r. w zakładzie pojawiają się pierwszy komputer i zautomatyzowane linie.
7. 1980-89. Wielkie hamowanie. Podobnie jak w całej polskiej gospodarce, w Dębicy również dochodzi do zastoju i poważnego kryzysu – rozwój fabryki wyhamowuje. Szczególnie, że brakuje surowców niezbędnych do produkcji. Mimo że gospodarka jest centralnie zarządzana, zakład utrzymuje jednak względną samodzielność – produkuje na eksport, co daje cenne dewizy. Swoje produkty wysyła do 63 krajów na sześciu kontynentach. W II poł. lat 80. rusza budowa wytwórni opon ciężarowych i rolniczych (docelowa produkcja to 800 tys. opon rocznie). Ostatni rok działania w gospodarce centralnie sterowanej, „Dębica” zamyka zyskiem wysokości 52 mld zł.
8. 1990-2000. Restrukturyzacja i zmiany. Po przełomie 1989 r. dębicki „Stomil” błyskawicznie przystosowuje się do nowych realiów gospodarczych i przygotowuje do prywatyzacji. Firma wraca do reguł wolnorynkowych. Najpierw przekształca się w jednoosobowa spółkę Skarbu Państwa (26.04.1991 r.), po czym z sukcesem debiutuje na giełdzie (24.11.1994 r.). Na początku grudnia 1995 r. strategiczny pakiet akcji nabywa za 55 mln dolarów amerykański gigant oponiarski The Goodyear Tire & Rubber Company. Zobowiązuje się przy tym do zainwestowania 100 mln dolarów. „Od początku byliśmy pod wrażeniem zdolności i ducha współpracy tej firmy. Zdawaliśmy sobie sprawę, że „Dębica” jest znakomitą firmą. Ale od kiedy jesteśmy partnerami wiemy, że jest doskonała i przekracza nasze wcześniejsze oczekiwania” – mówi w maju 1996 r. Stanley Gaul, ówczesny szef Goodyeara, który odwiedza zakład.
9. 2000-2010. Błyskawiczna ekspansja. Goodyear dotrzymuje słowa i rzeczywiście inwestuje w „Dębicę”. Więcej, niż pierwotnie obiecał. W rozbudowę i unowocześnienie zakładu, a także w ochronę środowiska. W 2000 r. w Tarnowie powstaje ultranowoczesne centrum logistyczne o powierzchni magazynowej dwóch boisk do piłki nożnej, z którego wytwarzane w fabryce opony trafiają na cały świat.
10. Od 2010. Krok w XXI wiek. Fabryka się nadal rozwija. Otrzymuje kolejne certyfikaty jakości (ISO 9001, QS 9000, ISO 14001, ISO/TS 16949). Jest jednym z największych pracodawców w regionie, jednym z największych eksporterów w Polsce i jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich marek. Uzyskuje Nagrodę Gospodarczą Prezydenta RP. Wybuch kryzysu nie hamuje rozwoju zakładu, a ożywienie, o którym coraz częściej mówią ekonomiści zwiastuje jego dalszy dynamiczny rozwój.